Spiral Dynamics
WIE: Dr. Beck, kunt u de basisconcepten van Spiral Dynamics uitleggen?
Don Beck: Het concept van Spiral Dynamics gaat ervan uit dat de menselijke natuur niet vast ligt; wij zijn niet “af” bij onze geboorte. Sterker, wij hebben de capaciteiten, in de aard van onze mind/hersenen, om nieuwe conceptuele werelden te construeren. Dus wat we proberen te beschrijven is simpelweg hoe mensen in staat zijn om, wanneer de situatie ernstig genoeg is, zich aan te passen aan hun situatie door een grotere mate van complexiteit van denken eigen te maken om nieuwe problemen te hanteren.WIE: Kunt u meer vertellen over onze ogenschijnlijk unieke capaciteit om hogere niveaus van denken en cognitie te ontwikkelen?Don Beck: Spiral Dynamics is gebaseerd op de aanname dat we adaptieve intelligenties hebben, “complexe, adaptieve, contextuele intelligenties” die we ontwikkelen in reactie op onze levensomstandigheden en uitdagingen. Spiral Dynamics legt sterk de nadruk op de levensomstandigheden. We zijn altijd gefocust op de causale dynamiek tussen enerzijds de levensomstandigheden en anderzijds de verschillende soorten “coping gedrag” en collectieve intelligenties die “gesmeed” worden in antwoord op de levensomstandigheden. Deze collectieve intelligenties noemen we waardesystemen, of memes.
WIE: Het lijkt erop dat u wijst op de evolutionaire aard van de menselijke intelligentie, die het mogelijk maakt dat we ons aanpassen en dat we onze existentiële uitdagingen (levensomstandigheden) overleven. Kunt u meer uitleggen over de evolutionaire betekenis van memes?
Don Beck: Net zoals genen en bacteriën reageren memes op de dezelfde principes in het universum, het principe van vernieuwing, de capaciteit voor regeneratie. Elke successievelijke meme omvat een wijdere horizon, een complexer organiserend principe, nieuw vastgestelde prioriteiten, mindsets of denkrichtingen, hoofdkenmerken en ondergrenzen. Het is een manier om problemen op te lossen. Het is een manier om prioriteiten te geven aan wat belangrijk is en waarom, in reactie op de levensomstandigheden. En net als een biologische DNA code, een code die zich herhaalt door het hele lichaam, is een meme een bio-psycho-sociaal-spiritueel DNA-type, een soort blauwdruk die zich verspreidt door een cultuur en die een rol speelt in alle culturele uitdrukkingen. Een meme formuleert overlevingsstrategieën, ontstaansmythes en geeft richting geeft aan de artistieke vormen, levensstijlen en gemeenschapsgevoelens.
WIE: Dus u zegt dat als de mens zich aanpast aan zijn levensomstandigheden er nieuwe vormen van intelligentie ontstaan, of meme codes, die op hun beurt de evolutie van cultuur vormgeven.
Don Beck: Ja. En culturen, net als landen, worden gevormd door de ontwikkeling van deze memes, of waardesystemen, die als lijm een groep bij elkaar houden, die definiëren wie zij zijn als volk en die de plaats weerspiegelt die zij innemen op de planeet.Mijn dierbare vriend en collega, wijlen Professor Clare Graves, besefte dat er diepere patronen zijn in de evolutie van het menselijk bewustzijn en identificeerde 8 niveaus, of waardesystemen, van psychologisch en cultureel bestaan, die de basis vormen van het spiraalvormige model. Dezelfde principes of niveaus van bestaan zijn zowel van toepassing op een persoon als op een hele maatschappij. Graves heeft duizenden mensen betrokken in zijn onderzoek en was constant op zoek naar dieperliggende patronen, die, zoals hij beargumenteerde, de verschillende geactiveerde niveaus van ons dynamische neurologische gereedschap reflecteren.
WIE: Kunt u het spiraalvormige model beschrijven met de hiërarchie van 8 memes (of niveaus van bestaan)?
DB: De 1e tier in de spiraal is, in de taal van Graves, een set van 6 memes die zich karakteriseren door overleven. Dat betekent dat we meer als dieren zijn dan als goden en dat we te maken hebben met onze essentiële wereldgebonden bestaansproblemen. De 1e tier (beige, paars, rood, blauw, oranje, groen) clustert onze zorgen om te overleven. Terwijl vanuit de 2e tier (geel, turkoois) er gewerkt wordt aan gezonde vormen van de 1e tier systemen in de context van een informatierijke, hoog ontwikkelde mobiliteitsgerichte wereldgemeenschap. Er verschijnt nu ook een 9e meme aan de horizon, terwijl Graves 8 niveaus van bestaan identificeerde, waardoor duidelijk is dat de spiraal een zich continue ontvouwende, weidse dynamiek kent met een open einde. Er is geen definitieve staat te bereiken, geen ultiem doel, geen utopisch paradijs. Het is een opwaartse zoektocht zonder einde waarbij ieder niveau slechts een voorbode is van de volgende, en de volgende, en de volgende.
WIE: En wat activeert de evolutionaire ontwikkeling van deze niveaus (of memes) in de spiraal?
DB: Onze crisissen, omdat zij de buigpunten en kritische factoren leveren die aanzetten tot de beweging naar het eerstvolgende niveau van menselijke ontwikkeling. Elk bestaansniveau, of meme, lijkt meer op een zich ontwikkelende golf, een vloeibaar levend systeem, dan op een rigide hiërarchische stap. Als een nieuw niveau verschijnt in een cultuur dan blijven alle voorgaande verworven ontwikkelingsniveaus aanwezig in het samengestelde waardesysteem. Ken Wilber zegt daarover dat elk nieuw niveau alle voorgaande niveaus “overstijgt en insluit”. Vandaar dat de meer complexe denksystemen een grotere mate van vrijheid kennen.
WIE: Waarom gebruikt u een spiraalvormig model om de ontwikkeling van deze evolutionaire psychologische en culturele stadia te laten zien?
DB: Een spiraalvorm verbeeldt het beste het tot stand komen van menselijke systemen, of memes, zoals ze zich ontwikkelen door niveaus van toenemende niveaus complexiteit. Elke opwaartse beweging van de spiraal markeert het ontwaken van een meer omvangrijke versie bovenop wat al bestaat, waarbij elke meme een product is van zijn eigen tijd en omstandigheden. En deze memes vormen spiralen van toenemende complexiteit die aanwezig zijn in personen, in een familie, in organisaties, in cultuur, of in een maatschappij. We leven allemaal in bewegende stadia, er is altijd nieuwe wijn, altijd oude wijnzakken. En je kan zien dat dit hele evolutionaire proces echt werkt, want we zijn hier nog steeds, omdat we in staat zijn gebleken duizenden en duizenden jaren te overleven in een behoorlijk vijandige omgeving. Dus we hebben hier een fantastische soort met een aangeboren capaciteit om zichzelf te vernieuwen. Dat is wat ons mens maakt.
DE MEMES
BEIGE
WIE: Het Spiral Dynamics model laat onze evolutionaire ontwikkeling zien vanaf 100.000 jaar geleden met het ontstaan van het “eerste niveau van bestaan”, de Beige meme. Wat definieert het eerste niveau van de menselijke ontwikkeling?
DB: Beige is een vrijwel automatische staat van bestaan, gedreven door elementaire fysieke behoeften die de meest basale overlevingsgereedschappen in gang zetten. In zijn originele vorm, die 100.000 jaar geleden begon, was het de eerste stap die ons mens maakte. Het is de menselijke strijd om te overleven in een omgeving met andere dieren. Toch onderscheiden wij ons en lijken we over de conceptuele middelen te beschikken die ons in staat stellen om kleine beschermende groepen te vormen en zo te behouden wat we hebben en roofdieren te verjagen. De vader in de groep eet als eerste want als de sterkste sterft, dan is er geen hoop voor de rest. Dus de crux voor Beige is overleven door gebruik te maken van instinctieve intelligenties, met een verhoogd zintuiglijk vermogen waardoor we beter zien en horen – we kunnen dingen aanvoelen door het rechtopstaande haar in onze nek. Simpelweg in leven blijven is belangrijker dan al het andere.
WIE: Zijn er nog steeds voorbeelden van Beige te vinden in de wereld van vandaag?
DB: Het enige echte Beige, in zijn oorspronkelijke vorm, dat vandaag de dag nog bestaat zit ver weg gestopt in Indonesië en delen van Afrika. We hebben een tijd lang Bosjesmannen bestudeerd en het is duidelijk dat zij over een ontegenzeggelijke capaciteit beschikken om te ontdekken waar water is, waar de struisvogeleieren begraven liggen en om weersveranderingen aan te voelen komen. Dus we stellen primitief niet gelijk met “primitief zijn” en “dom”, omdat er waarschijnlijk zestien verschillende zintuigen geactiveerd zijn, inclusief een capaciteit voor verafgelegen zicht. Maar vandaag de dag zijn de meeste van deze zintuigen enorm afgenomen en overschaduwd door onze complexere conceptuele systemen.
WIE: Kunnen levensomstandigheden mensen dwingen op het Beige niveau te functioneren, ook al zijn ze niet werkelijk primitief of representatief voor de “zuivere” vorm van deze meme?
DB: Oh ja, je kunt stukken Beige vinden bij daklozen die voornamelijk jager-verzamelaars zijn, die eten wat ze vinden. Je kunt het zeker terugzien in de afschuwelijke omstandigheden van extreme armoede in Somalië of Ethiopië, waar sprake is van een hongerbestaan. En je ziet het ook duidelijk bij pasgeboren baby’s die eten wanneer ze honger hebben. Sommige mensen die worden blootgesteld aan een catastrofe vallen terug naar Beige. Prioriteiten van een hogere orde verdwijnen tijdens persoonlijke tragediën, extreem lijden of ontbering. Er is sprake van een soort leegte, die zeker gedreven wordt door angst, omdat grenzen en verwachtingen ineens oplossen en je er helemaal alleen voor staat. Het is het gevoel dat we kennen wanneer we iets compleet anders en nieuws moeten doen, dat we nog nooit eerder gedaan hebben en waarvan we helemaal niet zeker zijn dat we het kunnen. Ik denk dat we na 11 september 2001 mensen tijdelijk Beige in zagen gaan, omdat deze crisis ze in een hele andere psychologische staat bracht.
WIE: Dr. Beck, kunt u de basisconcepten van Spiral Dynamics uitleggen?
Don Beck: Het concept van Spiral Dynamics gaat ervan uit dat de menselijke natuur niet vast ligt; wij zijn niet “af” bij onze geboorte. Sterker, wij hebben de capaciteiten, in de aard van onze mind/hersenen, om nieuwe conceptuele werelden te construeren. Dus wat we proberen te beschrijven is simpelweg hoe mensen in staat zijn om, wanneer de situatie ernstig genoeg is, zich aan te passen aan hun situatie door een grotere mate van complexiteit van denken eigen te maken om nieuwe problemen te hanteren.WIE: Kunt u meer vertellen over onze ogenschijnlijk unieke capaciteit om hogere niveaus van denken en cognitie te ontwikkelen?Don Beck: Spiral Dynamics is gebaseerd op de aanname dat we adaptieve intelligenties hebben, “complexe, adaptieve, contextuele intelligenties” die we ontwikkelen in reactie op onze levensomstandigheden en uitdagingen. Spiral Dynamics legt sterk de nadruk op de levensomstandigheden. We zijn altijd gefocust op de causale dynamiek tussen enerzijds de levensomstandigheden en anderzijds de verschillende soorten “coping gedrag” en collectieve intelligenties die “gesmeed” worden in antwoord op de levensomstandigheden. Deze collectieve intelligenties noemen we waardesystemen, of memes.
WIE: Het lijkt erop dat u wijst op de evolutionaire aard van de menselijke intelligentie, die het mogelijk maakt dat we ons aanpassen en dat we onze existentiële uitdagingen (levensomstandigheden) overleven. Kunt u meer uitleggen over de evolutionaire betekenis van memes?
Don Beck: Net zoals genen en bacteriën reageren memes op de dezelfde principes in het universum, het principe van vernieuwing, de capaciteit voor regeneratie. Elke successievelijke meme omvat een wijdere horizon, een complexer organiserend principe, nieuw vastgestelde prioriteiten, mindsets of denkrichtingen, hoofdkenmerken en ondergrenzen. Het is een manier om problemen op te lossen. Het is een manier om prioriteiten te geven aan wat belangrijk is en waarom, in reactie op de levensomstandigheden. En net als een biologische DNA code, een code die zich herhaalt door het hele lichaam, is een meme een bio-psycho-sociaal-spiritueel DNA-type, een soort blauwdruk die zich verspreidt door een cultuur en die een rol speelt in alle culturele uitdrukkingen. Een meme formuleert overlevingsstrategieën, ontstaansmythes en geeft richting geeft aan de artistieke vormen, levensstijlen en gemeenschapsgevoelens.
WIE: Dus u zegt dat als de mens zich aanpast aan zijn levensomstandigheden er nieuwe vormen van intelligentie ontstaan, of meme codes, die op hun beurt de evolutie van cultuur vormgeven.
Don Beck: Ja. En culturen, net als landen, worden gevormd door de ontwikkeling van deze memes, of waardesystemen, die als lijm een groep bij elkaar houden, die definiëren wie zij zijn als volk en die de plaats weerspiegelt die zij innemen op de planeet.Mijn dierbare vriend en collega, wijlen Professor Clare Graves, besefte dat er diepere patronen zijn in de evolutie van het menselijk bewustzijn en identificeerde 8 niveaus, of waardesystemen, van psychologisch en cultureel bestaan, die de basis vormen van het spiraalvormige model. Dezelfde principes of niveaus van bestaan zijn zowel van toepassing op een persoon als op een hele maatschappij. Graves heeft duizenden mensen betrokken in zijn onderzoek en was constant op zoek naar dieperliggende patronen, die, zoals hij beargumenteerde, de verschillende geactiveerde niveaus van ons dynamische neurologische gereedschap reflecteren.
WIE: Kunt u het spiraalvormige model beschrijven met de hiërarchie van 8 memes (of niveaus van bestaan)?
DB: De 1e tier in de spiraal is, in de taal van Graves, een set van 6 memes die zich karakteriseren door overleven. Dat betekent dat we meer als dieren zijn dan als goden en dat we te maken hebben met onze essentiële wereldgebonden bestaansproblemen. De 1e tier (beige, paars, rood, blauw, oranje, groen) clustert onze zorgen om te overleven. Terwijl vanuit de 2e tier (geel, turkoois) er gewerkt wordt aan gezonde vormen van de 1e tier systemen in de context van een informatierijke, hoog ontwikkelde mobiliteitsgerichte wereldgemeenschap. Er verschijnt nu ook een 9e meme aan de horizon, terwijl Graves 8 niveaus van bestaan identificeerde, waardoor duidelijk is dat de spiraal een zich continue ontvouwende, weidse dynamiek kent met een open einde. Er is geen definitieve staat te bereiken, geen ultiem doel, geen utopisch paradijs. Het is een opwaartse zoektocht zonder einde waarbij ieder niveau slechts een voorbode is van de volgende, en de volgende, en de volgende.
WIE: En wat activeert de evolutionaire ontwikkeling van deze niveaus (of memes) in de spiraal?
DB: Onze crisissen, omdat zij de buigpunten en kritische factoren leveren die aanzetten tot de beweging naar het eerstvolgende niveau van menselijke ontwikkeling. Elk bestaansniveau, of meme, lijkt meer op een zich ontwikkelende golf, een vloeibaar levend systeem, dan op een rigide hiërarchische stap. Als een nieuw niveau verschijnt in een cultuur dan blijven alle voorgaande verworven ontwikkelingsniveaus aanwezig in het samengestelde waardesysteem. Ken Wilber zegt daarover dat elk nieuw niveau alle voorgaande niveaus “overstijgt en insluit”. Vandaar dat de meer complexe denksystemen een grotere mate van vrijheid kennen.
WIE: Waarom gebruikt u een spiraalvormig model om de ontwikkeling van deze evolutionaire psychologische en culturele stadia te laten zien?
DB: Een spiraalvorm verbeeldt het beste het tot stand komen van menselijke systemen, of memes, zoals ze zich ontwikkelen door niveaus van toenemende niveaus complexiteit. Elke opwaartse beweging van de spiraal markeert het ontwaken van een meer omvangrijke versie bovenop wat al bestaat, waarbij elke meme een product is van zijn eigen tijd en omstandigheden. En deze memes vormen spiralen van toenemende complexiteit die aanwezig zijn in personen, in een familie, in organisaties, in cultuur, of in een maatschappij. We leven allemaal in bewegende stadia, er is altijd nieuwe wijn, altijd oude wijnzakken. En je kan zien dat dit hele evolutionaire proces echt werkt, want we zijn hier nog steeds, omdat we in staat zijn gebleken duizenden en duizenden jaren te overleven in een behoorlijk vijandige omgeving. Dus we hebben hier een fantastische soort met een aangeboren capaciteit om zichzelf te vernieuwen. Dat is wat ons mens maakt.
DE MEMES
BEIGE
WIE: Het Spiral Dynamics model laat onze evolutionaire ontwikkeling zien vanaf 100.000 jaar geleden met het ontstaan van het “eerste niveau van bestaan”, de Beige meme. Wat definieert het eerste niveau van de menselijke ontwikkeling?
DB: Beige is een vrijwel automatische staat van bestaan, gedreven door elementaire fysieke behoeften die de meest basale overlevingsgereedschappen in gang zetten. In zijn originele vorm, die 100.000 jaar geleden begon, was het de eerste stap die ons mens maakte. Het is de menselijke strijd om te overleven in een omgeving met andere dieren. Toch onderscheiden wij ons en lijken we over de conceptuele middelen te beschikken die ons in staat stellen om kleine beschermende groepen te vormen en zo te behouden wat we hebben en roofdieren te verjagen. De vader in de groep eet als eerste want als de sterkste sterft, dan is er geen hoop voor de rest. Dus de crux voor Beige is overleven door gebruik te maken van instinctieve intelligenties, met een verhoogd zintuiglijk vermogen waardoor we beter zien en horen – we kunnen dingen aanvoelen door het rechtopstaande haar in onze nek. Simpelweg in leven blijven is belangrijker dan al het andere.
WIE: Zijn er nog steeds voorbeelden van Beige te vinden in de wereld van vandaag?
DB: Het enige echte Beige, in zijn oorspronkelijke vorm, dat vandaag de dag nog bestaat zit ver weg gestopt in Indonesië en delen van Afrika. We hebben een tijd lang Bosjesmannen bestudeerd en het is duidelijk dat zij over een ontegenzeggelijke capaciteit beschikken om te ontdekken waar water is, waar de struisvogeleieren begraven liggen en om weersveranderingen aan te voelen komen. Dus we stellen primitief niet gelijk met “primitief zijn” en “dom”, omdat er waarschijnlijk zestien verschillende zintuigen geactiveerd zijn, inclusief een capaciteit voor verafgelegen zicht. Maar vandaag de dag zijn de meeste van deze zintuigen enorm afgenomen en overschaduwd door onze complexere conceptuele systemen.
WIE: Kunnen levensomstandigheden mensen dwingen op het Beige niveau te functioneren, ook al zijn ze niet werkelijk primitief of representatief voor de “zuivere” vorm van deze meme?
DB: Oh ja, je kunt stukken Beige vinden bij daklozen die voornamelijk jager-verzamelaars zijn, die eten wat ze vinden. Je kunt het zeker terugzien in de afschuwelijke omstandigheden van extreme armoede in Somalië of Ethiopië, waar sprake is van een hongerbestaan. En je ziet het ook duidelijk bij pasgeboren baby’s die eten wanneer ze honger hebben. Sommige mensen die worden blootgesteld aan een catastrofe vallen terug naar Beige. Prioriteiten van een hogere orde verdwijnen tijdens persoonlijke tragediën, extreem lijden of ontbering. Er is sprake van een soort leegte, die zeker gedreven wordt door angst, omdat grenzen en verwachtingen ineens oplossen en je er helemaal alleen voor staat. Het is het gevoel dat we kennen wanneer we iets compleet anders en nieuws moeten doen, dat we nog nooit eerder gedaan hebben en waarvan we helemaal niet zeker zijn dat we het kunnen. Ik denk dat we na 11 september 2001 mensen tijdelijk Beige in zagen gaan, omdat deze crisis ze in een hele andere psychologische staat bracht.
De opwaartse zoektocht zonder einde
door Jessica Roemischer
Een gesprek over de praktische en spirituele wijsheid van Spiral Dynamics.
Een interview met dr. Don Beck door Jessica Roemischer.
door Jessica Roemischer
Een gesprek over de praktische en spirituele wijsheid van Spiral Dynamics.
Een interview met dr. Don Beck door Jessica Roemischer.
